آب درمانی Hydrotherapy روشی درمانی است که در 
فیزیوتراپی  از آن استفاده میشود. هدف از آب درمانی کاهش درد بیمار و افزایش دامنه حرکات مفاصل و قدرت اندام با استفاده از آب است.
درواقع هیدروتراپی بخشی از فیزیوتراپی  میباشد.

هیدروتراپی 2 نوع است:

 1- هیدروتراپی عمومی 2-  هیدروتراپی عضوی

در هیدروتراپی عمومی : به طور معمول تمام بدن ( به جز سر و گردن ) بیمار در آب قرار می گیرد.

در هیدروتراپی عضوی: فقط همان عضوی كه دچار ضایعه شده است در آب قرار می گیرد.

در هیدروتراپی ، یك قسمت یا تمام بدن (بستگی به مورد دارد) به دفعات گرم و سرد می شود با این كار گردش خون در عروق تسهیل 

می گردد. هیدروتراپی به روشهای مختلفی اجرا می شود. درهیدروتراپی به كمك دوش از سوراخهای ریز آن آب با فشار به اعضاء و اندامها

 برخورد می کند و باعث تحریك اعصاب ، حركات عضلات و تسهیل جریان خون در عروق می شود و در جکوزی با قرار دادن عضو در 

مقابل فشار آب میتوان ضمن ایجاد موارد فوق به کاهش درد عضو و رفع خستگی ناشی از فشار تمرینات ورزشی بهره برد.

حیطه های خدمات هیدروتراپی در فیزیوتراپی

 
1.كاهش دامنه حركتی

2. در مواردی كه حركت عملكردی در بیرون از آب با درد همراه است.

3. نقایص و مشكلات تعادلی، حس عمقی و هماهنگی

4. كاهش قدرت عضلانی

5. مشكلات قلبی – عروقی

6. مشكلات و ناتوانی های تحمل وزن در خشكی

7. ادم (ورم )محیطی اندامها

8. مشكلات راه رفتن كه در خشكی اصلاح نمی شوند.

9. مشكل در دفع گرما در كل بدن در هنگام فعالیت در خشكی


احتیاطها : 

1- صرع كنترل نشده با دارو.

2- برش های جراحی كه اخیراً بهبود یافته اند.

3- عدم وجود حس یا حس ضعیف محیطی.

4- دیابت .

5- فشار خون پایین وضعیتی.

6- بیماری های وستیبولار و تعادلی شدید.

7- اختلالات تنفسی.

8- كولستی.

9- مشكلات كنترل ادرار و مدفوع.

10- تراكئوستمی.

11- ترس از آب.

12- مشكلات سیستم تنفسی – قلب مثل آسم. مشكلات تعادلی، حس عمقی و هماهنگی






تاثیر آب درمانی در درمان بیماری های اندام با چند مکانیسم صورت میگیرد
  • گرم کردن اندام و در نتیجه کاهش درد
  • سبک کردن وزن بدنبال غوطه ورشدن در آب و در نتیجه راحت تر شدن حرکت دادن اندام
  • استفاده از مقاومت آب در مقابل حرکت اندام و در نتیجه کمک به تقویت عضلات آن
  • آرامش روحی بیمار که میتواند کمک فراوانی به کاهش درد های اندام بکند

 


ادامه بحث در ادامه مطلب


تاثیر آب درمانی بر دردهای کمر و زانو


بیماری قرن ما درد‌های مفاصل به خصوص دردهای زانو و کمر است و یکی از مفیدترین روش‌های درمانی در این خصوص، آب درمانی است.

درمان این نوع بیماری‌ها بسیار مهم بوده و راهکارهای مختلفی از قبیل اعمال جراحی، دارو درمانی و یا روش‌هایی از قبیل طب سوزنی و ماساژ درمانی انجام می‌شود، ولی تنها روشی که امروزه تقریباً به صورت همگانی قابل قبول می‌باشد، آب درمانی است، که طی آن فرد در داخل آب اقدام به ماساژ درمانی، تقویت عضلات و حرکت‌های مفاصل می‌کند.

زمانی که شخص بیمار در داخل آب قرار می‌گیرد، براساس قانون ارشمیدس میزان فشاری که بر روی مفاصل وارد می‌شود، کاهش یافته و با حرکاتی که داخل آب انجام‌ می‌دهد، به نحوی عضلات تقویت می‌شود و این تقویت باعث می‌گردد تا فشار بر روی فضای دیسک و کپسول مفصل کاهش یابد و نهایتاً این کاهش فشار منجر به کاهش شدت بیماری می‌شود.

کسانی که به ورزش شنا می‌پردازند، نه تنها  عضلات ناحیه کمرشان تقویت می‌شود، بلکه به طور همزمان عضلات ناحیه شکم نیز تقویت می‌گردد. در صورتی که در روش فیزیوتراپی هر کدام از عضلات باید جداگانه مورد فیزیوتراپی قرار گرفته و عضلات تقویت شود.

یکی از علل دردهای کمر، افتادگی شکم است، که ورزش شنا از این افتادگی شکم جلوگیری می‌کند.بنابراین کسانی که شنا می‌کنند، ضمن تقویت عضلات باسن و ران‌هایشان، وضعیت چاقی و افتادگی شکم خویش را نیز بهبود می‌بخشند. گفتنی است که تقویت عضلات باسن و ران‌ها باعث بهبود راه رفتن بیمار و در نتیجه کاهش درد می‌شود.

معمولاً پس از انجام عمل جراحی ناحیه‌ کمر، یکی از روش‌های اساسی جهت تصریح بهبودی بیمار و کاهش دوران نقاهت توصیه ورزش شناست، ضمن این که ورزش شنا جهت بهبود سلامتی و افزایش عملکرد قلبی و ریوی بیماران نیز پیشنهاد می‌گردد.

چندین تمرین برای دردهای مفصلی و عضلانی دراستخر :

تمرین (1)

 

 

این حركت در محل كم عمق استخر در جایی كه آب تا ناحیه سینه قرار دارد،انجام شود. حركات با تكیه دادن بدن به دیوار استخر آغاز می شود و همزمان با راه رفتن موزون در آب دستها حول محور شانه از عقب به حركت در می آید که ضمن افزایش جریان خون بدن را برای سایر تمرینات آماده می سازد.

تمرین (2)


شخص در حالی كه یك پای خود را ثابت نگه می دارد ، پای دیگر را به اندازه نیم متر به جلو می برد و سپس به حالت اول خود باز می گرداند و  با پای دیگر حرکت را ادامه می دهد. این حرکت ضمن تقویت ماهیچه جلو ران (همسترینگ) باعث از بین رفتن تدریجی محدودیت مفاصل لگن خواهد شد.

تمرین (3)



شخص در حالی كه یك پای خود را ثابت نگه می دارد، پای دیگر را به اندازه نیم متر به عقب می برد و سپس به حالت اول خود باز می گرداندو این حرکت را با پای دیگر ادامه میدهد. این حرکت باعث تقویت عضلات پشت ران گردیده و درد و محدودیت را در این مفصل تدریجا از بین خواهد برد. 

تمرین (4) 



شخص در حالت ایستاده دو دست را بر دیوار استخر تكیه داده ، سپس یك پا را از عقب به اندازه یك زاویه 90 درجه بالا می آورد. در این حالت پا بعد ازطی یک نیم دایره به حالت اول برمی گردد. این حرکت باعث کشش در تاندونهاو ماهیچه اندام تحتانی بخصوص ران و ساق گردیده و درد و محدودیت را در مفاصل لگن و تا حدودی کمر از بین خواهد برد.

تمرین (5)



شخص با حالت ایستاده دو دست را بر دیواره استخر تكیه داده سپس یك پا را از ناحیه زانو خم كرده و به طرف بالا می آورد و سپس در همان حال آن را صاف می كند و به جای اول خود باز می گرداند و همین عمل را با پای دیگر نیز تکرار میکند. این حرکت باعث کاهش درد و محدودیت در مفصل زانو و تقویت عضلات همسترینگ خواهد شد.

تمرین (6)



شخص در محل كم عمق استخر قرار می گیرد و در حالی كه یك پا ثابت می ماند پای دیگر از زانو خم شده و بعد از تشكیل یك زاویه قائمه مجددا" راست شود و به جای اول خود بازمی گردد و همین عمل در مورد پای دیگر نیز انجام می شود که باعث تقویت ماهیچه های پشتی ران گردیده و بدون ایجاد فشار در مفصل زانو ماهیچه ساق را نیز تقویت خواهد کرد.


تمرین(7)



شخص در محل كم عمق استخر یك دست را بر دیوار استخر تكیه داده و دست دیگر را در امتداد آن معلق روی آب قرار می دهد و حركت پا به گونه ای است كه یك پا ثابت می ماند و پای دیگر بدون خم شدن زانو در جهت طرفین بدن باز و بسته می شود.این حركت برای پای دیگر نیز در جهت مخالف باید انجام  شود. این حرکت ضمن افزایش گردش خون در هر دو دست باعث کاهش تدریجی محدودیت لگن و افزایش قدرت در عضلات شانه ، بازو و سایر عضلات ریز در اندام فوقانی و عضلات کناری لگن خواهد شد.

تمرین (8)



شخص در حالی كه با دستهای باز لبه استخر را در اختیار دارد ، خود را به دیواراستخر می چسباند و یك پای خود را از زانو به طرف بالا خم می كند و سپس در حالی كه پا را رفته رفته باز می نماید ، با پیمودن یك نیم دایره به سمت داخل دوباره به حالت اولیه خود باز می گرداند .این حركت به همین شكل برای پای دیگر نیز انجام می شود که بدون ایجاد فشار در ناحیه کمر باعث کشیدگی عضلات داخلی پا و رفع محدودیت و درد خواهد شد.

تمرین (9)



شخص از پشت به دیوار استخر می چسبد و با دستهای باز لبه استخر را می گیرد. سپس زانو را در حالت بالا كشیدن به سمت داخل بدن خم می كند، آنگاه با یك چرخش دایره وار به سمت خارج آن را به حالت اول خود باز می گرداند همین كار را برای پای دیگر نیز انجام می شود که موجب تقویت عضلات داخلی ران و کشش عضلات خارجی ران خواهد شد.

تمرین (10)



شخص در حالتی كه دو دست را به دیواره استخر تكیه می دهد، یك پا را ثابت نگه داشته و پای دیگر را به اندازه ای از جلو به بالا خم می كند كه با تنه خود یك زاویه 90 درجه درست كند.آنگاه در حالیكه پا را در جهت طرفین بدن به چرخش در آورد به حال اول خود باز  می گرداند و با پای دیگر همین كار را انجام می دهد.این حرکت باعث از بین رفتن محدودیت در ناحیه لگن خواهد شد.

تمرین (11)



در این حركت شخص دستها خود را به صورت باز به لبه استخر می گیرد و یك پای خود را ثابت روی زمین نگه می دارد، آنگاه پای دیگر را بدون خم شدن زانو به دور پای ثابت به چپ و راست به حركت در می آورد که باعث کشش کلی در مفصل لگن و تقویت عضلات کمری خواهد شد.

تمرین (12)



شخص در كنار دیواراستخرمی ایستد و دستهای خود را به لبه استخر می گیرد ، سپس زانو را به بالا خم می كند و یك بار از سمت راست و بار دیگراز سمت چپ به حالت اول باز می گرداند.این كار باید در دفعات پی در پی وبه كرات انجام گیرد که موجب تقویت عضلات شکمی ، پهلو و کمری و حتی عضلات سرشانه و زیر بغل خواهد شد.

تمرین (13) 



شخص از پشت به دیواره استخر با دو دست باز بر روی آبریز استخر تكیه داده و هر دو پا را از زانو خم كرده و به سمت بالا می آورد و به جای خود باز می گرداند در این حالت باسن و پشت شخص باید با بدنه استخر تماس داشته باشد که ضمن اصلاح تدریجی قوس کمر عضلات شکم را نیز تقویت خواهد کرد. این تمرین در افراد با دردهای شدید کمری و بعد از اعمال جراحی کمر توصیه نمی شود

تمرین (14)



شخص در نقطه ای از استخر قرار می گیرد كه آب تا زیر سینه او باشد وسپس دو دست را بالا برده در حالی كه بدن ثابت است ، دستها را حول محور شانه از عقب به جلو به چرخش در می آورد و این كار به همین ترتیب ادامه می یابد که باعث تقویت عضلات ساعد و اصلاح انحنای کتف (قوز)  خواهد شد.

تمرین (15)



در حالی كه شخص با هر2 دست بدنه استخر را در اختیار دارد ، زانوهای خود را خم كرده و پنجه دو پا را بالا می آورد و روی دیوار استخر قرار می دهد ، سپس در حالی كه دستها ثابت می ماند زانو ها را به دفعات خم و راست می كند که باعث اصلاح تدریجی گودی کمر گردیده و ضمن کشش تاندونهای اندام تحتانی بخصوص تاندون آشیل خواهد شد. این تمرین در افراد با دردهای شدید کمری و بعد از اعمال جراحی کمر توصیه نمی شود

تمرین (16) 



در این حركت شخص بوسیله 2 حلقه نجات خود را روی آب شنا ور نگه می دارد ، سپس زانوهای خود را به بالا خم كرده و به چپ و راست به چرخش در می آورد که ضمن ایجاد کشیدگی در مفصل شانه و کپسول باعث ایجاد کشیدگی در عضلات کمری و رفع تدریجی محدودیت مفصل لگن خواهد شد.




منابع:

مجمع حامیان دکترای حرفه ای فیزیوتراپی (دانشجویان شیراز)

ویکی پدیا